Muhtarlığın Sorunları ve Çözüm Yolları

6
133

Muhtarlık ile İlgili Sorunlar

Öncelikler ülkemizde muhtarlık iki boyutuyla incelenmektedir.  İlk olarak muhtarlık, köy muhtarlığı, ikinci olarak da mahalle muhtarlığı olarak inceleyebiliriz.  Köy muhtarı hakkında şunları söyleyebiliriz; köy muhtarı yönetimin başı, yürütme organı ve devletin köydeki temsilcisidir. Ülkemizde köylerin mevcut idare teşkilatı içerisinde ki yerine baktığımızda, köylerin ayrı birer tüzel kişilikleri olduğunu, köylerin köye özgülenen (Mera gibi) ortak taşınmaz değerlere sahip olduğunu ve bu ortak kullanıma ayrılan yerlerin yönetiminde başta muhtar olmak üzere ihtiyar heyeti ve köy derneğinin etkili olduğunu görmekteyiz.

Mahalle, kentsel alanlarda yerel örgütlülüğün ilk basamağıdır ve tüm yönetsel örgütlenmelere temel olabilecek en küçük ve en yaygın yerleşim birimidir. Mahalle ise muhtar azaları tarafımdan yönetilmektedir.10 Nisan 1944 tarih ve 4541 sayılı 26 Maddelik “Şehir ve Kasabalarda Mahalle Muhtar ve İhtiyar Heyetleri Teşkiline Dair Kanun” un 3. Maddesinde Muhtarların görev ve yetkilerinin sınırları belirlenmiştir.

Köy ve mahalle muhtarlarının görevleri her ne kadar aynı olsa da birçok yönde farklılıklarda mevcuttur. Mahalle muhtarlığının görevleri günümüzde gelişen teknoloji ile kullanılmaya başlanılan e-devlet uygulaması ile birlikte yapmış oldukları görevler azalmaya başlamıştır. Nüfus kayıt örneği, ikametgâh vb. işlemler önceden muhtar etkili rol oynarken e-devlet uygulaması ile herhangi bir etkisi kalmamaktadır. Vatandaşlar doğrudan bu uygulama üzerinden istemiş oldukları evraklara ulaşabilmektedir.

Ölüm ve doğum haberlerini nüfusa bildirme, veraset işlemleri, asker alma, çeşme köprü yol tamiri işleri gibi birçok görevleri de ilgili kurumlar tarafından yürütülmektedir. Muhtarlık kurumunun görev ve yetkileri azalarak verim ve etkililiğini yitirdiğini söyleyebiliriz. Bu durum ise vatandaşlar tarafından muhtarlık kurumuna gerek kalmadığı mali bir yük teşkil ettiği gibi kanılar oluşturmaktadır.

Mahalle muhtarlarının tüzel kişiliği bulunmaması sebebiyle mahalle halkına vakit geçirebilecekleri alanların (Park, Bahçe, Kütüphane gibi) oluşmasında ve kullanımında herhangi bir etkililiği bulunmamaktadır. Kısacası muhtarlık kendi tüzel kişiliği olmadığı gibi muhtarlığa ait park, bahçe ve kütüphane gibi kendi tüzel kişiliğine ait mal veya taşınmaz bulunmamaktadır.

Kayıp Olan Muhtarlık Otoritesinin nedenleri

Hizmet noktasında belediyeler ön planda olmaktadır. Belediyeler ile muhtar arasında ki diyalog, siyasi düşüncenin birlikteliği, mahallenin insani ve beşeri zenginliği mahallenin belediyeden hizmet almasında etkilidir. Belediyeler tarafından sağlanan hizmetin mahallelere eşit ve dengeli dağılmaması da mahallenin büyük sorunlarından biridir. Bu sorun doğal olarak muhtarlara direk yansımakta mahalleli ve muhtar arasında problemler oluşturmaktadır.

Muhtarlık kurumunun temel sorunu olarak gelişen dünya ve teknoloji ile kendini yenileyememesi, görev ve yetkilerinin azalması sebebiyle muhtarlık kurumunun otorite ve saygınlığı yitirmesi diyebiliriz. Osmanlı döneminden günümüze kadar devam eden muhtarlık teşkilatının görev ve yetkilerinin yeniden günümüz şartları göz önüne alınarak güncellenmesi veya muhtarlık sisteminin değiştirilmesi gibi önerilerimiz aşağı başlıkta değerlendirilecektir.

Çözüm Önerileri

Ülkemizde köy muhtarlığı ve mahalle muhtarlığı birlikte değerlendirildiğinde köy muhtarlığının mahalle muhtarlığına nazaran daha etkili bir şekilde işleyişini sürdürdüğünü görmekteyiz. Kanımca bu durum farklılığına mahallelerin tüzel kişiliklerinin olmayışı, mahalle halkının ihtiyaçlarının karşılanması işinin doğrudan doğruya belediyelere bırakılmış olması neden olmaktadır. Günümüzde e-devlet uygulamalarının geldiği nokta düşünüldüğünde, önceden ikametgâh, nüfus kayıt örneği verme noktasında işlevi olan mahalle muhtarlarının artık bu işlerde dahi gerek kalmadığı, vatandaşların söz konusu işlemleri e-devlet üzerinden gerçekleştirmesi sebebiyle günümüzde muhtarlık kurumuna gerek kalmadığı, maaş yükü olduğu kamuoyunca tartışılmaktadır.

Birinci Öneri

Bu noktada mahalle muhtarlığının daha işlevsel ve günümüzün sorunlarına çözüm getirebilecek bir kuruma kavuşturulmasına ihtiyaç olduğu açıktır. Bu konuda bizim önerimiz mahallelere tüzel kişilik verilmesi, tüzel kişilik verilmesi mümkün olmasa dahi mahalle halkının ihtiyaçlarının karşılanması konusunda bir kısım ihtiyaçların belediyeler üzerinden alınarak mahalle muhtarlıklarıyla ortak hareket edilmesi ya da muhtarlıkların belediyelerin mahalle temsilciliklerine dönüştürülmesi gibi düzenlemeler yapılabilir. Ayrıca mahalle muhtarlarına ayrı bütçe tahsis edilerek mahallenin ihtiyaçlarının muhtarlık aracılığıyla karşılanması hususunda yetkiler verilebilir.

İkinci Öneri

Bir önerimizde muhtarlıkların mahalle sorunlarını hizmet uygulayıcı olan belediyelere aktarması konusunda muhtarlıkların belediye encümenleri yerine belediye meclis üyesi olmasıdır. Meclis içerisinde bulunan muhtarlar mahalle sorunlarını meclis içerisinde gündeme getirerek almak istedikleri hizmetlerini daha demokratik ve eşit olarak ifade edebilirler. Belediyelerin yapacakları hizmet ve projelerde muhtarlar ile birlikte karar alarak gerçekleştirebilirler. Bu tür değişiklikler ile mevcut durumda bulunan mahalle muhtarı,mahalle sakinlerine etkili ve daha demokratik bir hizmet sunacağı düşünülmektedir. Böylelikle muhtarlık kurumunun halka hizmet noktasında daha etkili ve verimli olabileceği aşikârdır.

M.Uğur DOLU

6 YORUMLAR

  1. Önceden köy ve mahalle muhtarlarına çok fazla ihtiyaç duyulsa da gelişen teknoloji bunun önüne geçti. Bence gereksiz artık kesinlikle muhtarların kaldırılması ve oraya ayrılan bütçenin çevresel sorunlar ve özellikle ciddi bir ağaçlandırma projesi için kullanılmasını isterim. Şuan geleceğimiz için yapılan en mantıklı yatırım olur. Belediyelerde muhtarların yapacağı işi yapacak bir brim oluşturmalı.

  2. Muhtarlığın sorunları gelişen teknoloji sayesinde oldukça kolaylaştığını görüyoruz. Muhtarlara artık gerek kalmadığını söyleyemeyiz hala tam oturtulamayan sistemler var bu nedenle bir çok işi kolaylıkla halletmemiz için onlara ihtiyacımız var. Ama sizin de belirttiğiniz gibi günümüzün sorunlarına çözüm getirebilecek bir kuruma kavuşturulmalılar.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here