Batı Bloku Ekseninde Türkiye

0
90
Türkiye
Türkiye'nin Uluslararası Siyasi Seçimi

Batı bloku ekseninde Türkiye yi değerlendirirken bunu iki aşamada yapacağız birincisi iç  politika diğeri uluslararası politika;

İlk olarak Batı Bloku Ekseninde Türkiye yi Uluslararası eksen üzerinden inceleyeceğiz:

Uluslararası Ortam ve Dinamikler

İkinci dünya savaşı sonu dünyası; hem Avrupa açsından, hem de uluslararası sistem açısından çok büyük değişikliklere taraf oldu.

SSCB ve ABD Soğuk Savaşı
SSCB ve ABD Soğuk Savaşı

Batı dünyasında, 1. savaş sonunda kendi içinde demokrasiler ve faşistler diye bölünen ve SSCB ile ABD gibi rakipler ortaya çıkmaya başlayan Avrupa, bu savaş sonunda başlattığını tamamen yitirdi ve bir dünya sistemi olmaktan çıkarak bu dünya alt-sistemine indirgendi.

İki Kutuplu Sistem

Uluslararası sistemde tanınmayacak kadar değişti. Gelişmeleri üç açıdan izlemek mümkündür:

Siyasal: O zamana kadar ki uluslararası örgütlerin en evrenseli olan BM 1945’te kuruldu.

Askeri: Avrupa’da Nazi ve Faşistleri yenen batı Avrupa değil, ABD ile SSCB olmuştu. Doğal olarak, bu ikisi etrafında bir kümelenme gerçekleşti.  ‘’İki Kutuplu Sistem’’ kesin çizgileriyle 20 yıl Dünya politikasına egemen oldu ve en katı dönemi, ikisi arasında 1947’den sonra somutlaşan ‘’ Soğuk Savaş’’in en hızlı olduğu 1950’lerin ortalarına kadar yaşandı.

Abd ve Rusya Çekişmesi
Soğuk Savaş Döneminin Yansımaları

Ekonomik: Gerek coğrafi bakımdan, gerekse kapitalist ekonominin dünya çapında geçerli tek siste olması açısından, bir tarafı öbürüne oranla çok daha güçlü olan bu iki kutuplu sistem, daha savaş bitmeden ABD’nin yaptığı bir girişimle dalgalandı: ABD, Bretton Woods’da bir konferans topladı. Konferansta ABD’nin istediği kabul edildi. Bretton Woods sistemi ABD’yi  1971’e kadar uluslararası ekonominin tartışmasız liderlik koltuğunda tutacak.

Doğu Blok’u

Doğu Avrupa’da kurulan komünist rejimler SSCB’nin eseri olarak ortaya çıkmadı bu rejimlerin yerli komünistler kurdular bu yerli komünistlerin, Tito örneğinde olduğu gibi,  ülkelerini Moskova etkisinden çıkarabileceklerinden çekinen Stalin, onları tasfiye etti ve yerlerine Moskova’ya bağlı liderler getirdi. Komintern ve Kominform kutusu, kuruldu ve böylece doğu blok’u kurulmuş oldu.

Bu arada ABD daha savaş bitmeden başlattığı ekonomik girişimler ve savaştan sonraki asker pakları sonucu Avrupa’nın ve Avrupa’nın diğer yarısının başına geçti. Bu Katı iki kutuplu sistem, SSCB’de Stalin’in ölümünün ardından açığa çıkan değişiklikleri izleyerek yumuşadı. Molotov’un yaptığı yumuşama çağrısından itibaren iki blok arasında barış içinde yaşamaya ilkesinin doğmaya başlaması ve bağımsız olduğunu belirten hareketleri çıkması ve uluslararası politika önemli değişikler başlattı.

Abd ve Rusya Karikatür
Abd ve Rusya Karikatür
 Batı Blok’u: ABD

Amacı; ABD’nin savaş ertesindeki ana amacı, SSCB’ye Avrupa’nın doğusunu kaptırdığı gibi ve batısını da kaptırmamakla bu zengin pazarı savaş sanayileri kapandıkça işsizlik yaşamaya başlayan Amerikan Ekonomisine bir an önce kazandırmak gerekiyordu.

Yöntemleri; 1- Psikolojik Hazırlık: Amerikan halkının Psikolojik olarak hazırlanması, hatta bu hazırlığın bütün dünyaya genelleştirilmesi gerekiyordu.

2- Askeri Yöntem: 12 Mart 1947’de Başkan Truman kendi adını taşıyan doktrin ilan etti. Yunanistan’a 300.000.000, Türkiye’ye 100.000.000 dolarlık Askeri malzeme yardımı yapılması kararlaştırıldı. Böylece hem bu ülkelerdeki Sovyet tehdidi önlenerek yerine ABD etkisi gelecek hem de Amerikan savaş malzemesini geri götürme sorunu kalmayacaktı.

Ekonomik Önlemler: NATO’nun kurulduğu yıl ABD kongresi “ihracatı denetleme Yasası”nı kabul ederek sosyalist blok’a karşı geniş kapsamlı bir ambargo başlattı.  ABD’nin asıl önemli olan ekonomik gelişimi, Nisan 1948’de yürürlüğe giren Marshall planı oldu. Askeri açıdan Truman doktrini ile NATO ne kadar önemli olduysa ekonomik planda o kadar işlev gördü.

 Batı Avrupa

Daha önceden çok sağlam bir uygarlığı, sanayi geleneği ve nitelikli insan gücü bulunduğu için, batı Avrupa Marshall planı sayesinde kendini hızla toparladı ve ABD’ye iyi bir partner oldu.

Batı Bloku Ekseninde Türkiye konusunda Uluslararası toplumun yönelimini değerlendirdik bir sonraki yazımızda ise Türkiye de ki iç dinamikleri değerlendireceğiz.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here